Marta Bożyk

Marta Bożyk, Para I, 2005, linoryt, (źródło: Internet)

Marta Bożyk, Para I, 2005, linoryt, (źródło: Internet)

Marta Bożyk reprezentuje artystów młodego pokolenia. Z graficznych metod pracy obrała sobie linoryt. W swoich grafikach artystka stosuje głównie czerń, ewentualnie szarość, wyjątkowo sięgając po barwy chromatyczne (kolory) w niektórych przedstawieniach. Cechą dominującą w jej kompozycjach jest wizualna gra bieli i czerni.

„Niespokojne, splątane i nawarstwiające się linie tworzą kompozycje Marty Bożyk, powstałe w wyniku spontanicznego opracowywania matrycy” (za: Wielość w Jedności, Drzeworyt polski po 1900 roku, katalog wystawy 25 września – 22 listopada 2009 towarzyszącej Międzynarodowemu Triennale Grafiki 2009 Kraków, oprac. pod red. B. Chojnackiej, Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego, Bydgoszcz 2009, s. 25.).

„Rysuję wprost na matrycy. Pokrywam dziesięć matryc żywym rysunkiem, a dopiero w samym procesie cięcia jeszcze zmieniam i, jeśli mnie to doprowadzi do złego rezultatu, to odrzucam całkowicie daną matrycę, a udane powielam (za: Stanisław Tobisz, Gorące linie. Linoryty Marty Bożyk, w „Kraków”, luty – marzec 2008, nr 2–3 (40–41), s. 82.).

Marta Bożyk, Desire, 2005, linoryt, 70x100 cm, (źródło: Internet)

Marta Bożyk, Desire, 2005, linoryt, 70×100 cm, (źródło: Internet)

Po otrzymaniu Specjalnej Nagrody Technicznej na Tajwanie w 2008 roku, artystka powiedziała: „Moja sztuka jest intuicyjna i emocjonalna. To ona ma mówić a nie moje słowa. Sztuka ma być przejawem wolności. To indywidualna opowieść do indywidualnej interpretacji. Chciałabym, żeby widz ją czuł i aby była dobrym polem do pozytywnego myślenia i bycia. Aby naprowadzała myśli. Aby jemu samemu ułatwiała myślenie. Człowiek powinien otaczać się takimi przedmiotami, które mówią, ale nie krzyczą. Nie zagłuszają myśli, ale inspirują. Taką sztukę cenię i chcę robić.” (za: http://www.triennial.cracow.pl/nl_arch/0408PL.htm, 2011).

Marta Bożyk, Razem 2, 2003, linoryt, 70x100 cm, (źródło: Internet)

Marta Bożyk, Razem 2, 2003, linoryt, 70×100 cm, (źródło: Internet)

Prace artystki z wczesnego okresu twórczości, z około 2003 roku, charakteryzują się syntetyczną strukturą, zbudowaną z czarnej kreski o jednakowej grubości. Sprawiają wrażenie szkiców wyciągniętych bezpośrednio z notatnika artysty Dodatkowa siła tych obrazów graficznych, intensywność wyrazu oraz unikalność tkwi we wzajemnie nachodzących na siebie cienkich liniach (drukowanych z kolejnych matryc), bardzo precyzyjnie wyciętych; co wszak nie powinno dziwić, bo przecież są one uzyskane w intuicyjnym procesie aktu tworzenia. Przykładami są linoryty z cyklu Razem z 2003 roku.

W późniejszych pracach, od około 2005 roku, Marta Bożyk do zarysowania kształtu figur stosuje mocno pogrubione kreski, którymi wydobywa postaci z gęstwiny licznych, cieńszych linii. Postępuje w ten sposób między innymi w linorycie „Para II” z 2005 roku. Natomiast w obrazach graficznych, powstających w okresie od około 2009 roku, dostrzega się większą zmianę w graficznym przedstawianiu postaci, które artystka zaznacza czarnymi sylwetami. Tworzone przez Bożyk figury nadal jednak są syntetyczne, bez dokładnego, naturalistycznego opracowania konturu. Artystka Zaczyna stosować białą linię – a nie, jak dotąd, prawie wyłącznie czarną – w celu określania linii części ciała. Przykładem odmiennej, formalnej interpretacji tematu jej poszukiwań, łączących się z człowiekiem, są „Odpoczywający” z 2009 roku.

Marta Bożyk, Odpoczywajacy, 2009, linoryt, 70x100 cm, (źródło: Internet)

Marta Bożyk, Odpoczywajacy, 2009, linoryt, 70×100 cm, (źródło: Internet)

 

 

Akty Marty Bożyk
Marta Bożyk interesuje się człowiekiem, ukazywanym w relacjach międzyludzkich. Artystka koncentruje się na przedstawianiu więzi dwojga ludzi – kobiety oraz mężczyzny – i związanej z nią miłości, wzajemnego przywiązania oraz szczęścia. Te wartości, istotne w związku dwojga ludzi, pokazuje na przykładzie dziewczyny i chłopaka, będących bardzo blisko, w momentach szczególnej intymności; obejmujących się, całujących oraz kochających, w wymyślonej rzeczywistości twórcy.

Tego rodzaju temat obrazów graficznych jest dla Marty Bożyk doskonałą sposobnością do odkrywania nagości człowieka, ukazywania aktu zarówno kobiecego jak i męskiego, w kontekście wzajemnego przeżywania szczęścia, uniesienia oraz spełnienia bohaterów jej grafik.

W kreowanej rzeczywistości Bożyk nie ma samotności, złych zdarzeń, nieszczęścia; są za to pary zakochanych w sobie ludzi, cieszących się sobą nawzajem, pozostających w bezpośredniej bliskości i nie wstydzących się własnej seksualności, jak np. w linorycie „Całujący” z 2009 roku.

Marta Bożyk, Całujący, 2009, linoryt, 70x100 cm, (źródło: Internet)

Marta Bożyk, Całujący, 2009, linoryt, 70×100 cm, (źródło: Internet)

Artystka, jak sama twierdzi, tworzy sztukę intuicyjną i emocjonalną. Swoje emocje przenosi na rysunek, którego medium nie stanowi jednak papier, lecz linoleum. Takie podejście do procesu twórczego, umożliwia graficzce opracowywanie matrycy narzędziami linorytniczymi, bezpośrednio żywym rysunkiem, bo nieprzenoszonym wcześniej (przynajmniej bezpośrednio) z innego nośnika, nienaruszającym więc w żaden sposób pierwotnie zanotowanego odczucia artystki. Jeśli już ingeruje w szkice, to w trakcie usuwania zbędnego, niedrukującego materiału, robi to albo całkowicie świadomie, albo powtórnie poddaje się emocjom, pamiętając o możliwościach druku artystycznego. Zachowanie świeżości jej odczuć w rysunku jest o tyle ważne, iż swoim graficznym rysunkiem komunikuje się z odbiorcami a jej duchowa, wizualna wypowiedź nie powinna być zmieniana.

Marta Bożyk przekazuje pozytywne emocje i próbuje wpływać dodatnio na postawę ludzi. W obrazie graficznym „Para I” z 2005 roku, przedstawia szczęście dziewczyny i chłopaka w sposób szczególny, gdyż nie utrwala jednej tylko chwili, a zapisuje kilka korzystnych momentów ze wzajemnych kontaktów pary. Osiąga to przesuwając kontury postaci kobiety czy mężczyzny w głównej części kompozycji a także je różnicując, bo z jednej strony pogrubia rysunek kobiety, który dodatkowo umieszcza w różnych fragmentach przedstawienia, a z drugiej ukazuje delikatnymi krawędziami sylwetę prawie nieruchomego mężczyzny. Nagość postaci, zaznaczona kreskowaniem mającym imitować cechy anatomiczne ciał, wzmacniana jest bielą papieru oraz surowością szkicowego obrazu.

Zapis czasu graficzka stosuje również w tak odmiennych linorytach z 2009 roku, jak „Odpoczywający” czy „Całujący”, przy pomocy innych środków graficznych. Figury bowiem przedstawia za pomocą czarnych sylwet lub ciemnoniebieskich – w przypadku „Całujących” – przecinanych białymi liniami, obrysowującymi piersi sylwetek kobiety i mężczyzny. Artystka zaznaczyła czas przedstawiając głowy modeli w podwójnym położeniu, przez użycie silnie kontrastujących bieli i czerni; w analogiczny sposób kontrastując także położenie ciał, uwidaczniając upływający czas podwójnym konturem członków ciała, oddając iluzję ich zachowań miłosnych.

Autor: Sebastian Skowroński *

 

* Tekst na temat twórczości Marty Bożyk jest fragmentem pracy pisemnej Sebastiana Skowrońskiego „Akt w polskim druku wypukłym po II wojnie światowej. Opracowanie na podstawie wybranych artystów starszego, średniego oraz najmłodszego pokolenia.”, złożonej w Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi w 2011 roku, jako jeden z elementów dyplomu na kierunku Grafika o specjalności Grafika Artystyczna.

 

Internetowe źródła zdjęć prac Marty Bożyk:

http://www.opengallery.szczecin.pl/artysci/marta-bozyk/, 2016

martabozyk.blogspot.com, 2016

https://www.galeriagrafikiiplakatu.pl/pl/grafiki-i-inne-prace/405/Marta-Bozyk/10550/Droga-do-Tromso/, 2016

www.martabozyk.art.pl, 2011

 

Artyści:

Marta Bożyk – ur. w 1973 r. w Krakowie. Absolwentka i wykładowczyni ASP w Krakowie, dyplom w pracowni prof. Zbigniewa Lutomskiego uhonorowany Medalem Rektora w 1998 r. W 2013 r. uzyskała tytuł doktora sztuk plastycznych za cykl linorytów pt. „Dotyk” przygotowany w pracowni dr hab. Bogdana Migi – prof. ASP w Krakowie. Brała udział w 50 wystawachzagranicznych i w 50 polskich. Miała 16 indywidualnych wystaw w Polsce i za granicą. Laureatka licznych nagród, stypendiów oraz rezydencji artystycznych, m.in. Stypendium Twórczego Miasta Krakowa (2000), Stypendium Mera Miasta Mino „Artist in Residence” (2001, Japonia), Purchase Prize na The 16th Space International Print Biennial (2011, OCI Museum of Art, Korea). W latach 1998-2000 członkini Zarządu ZPAP oraz kierowniczka galerii Związku Plastyków Pryzmat. Obecnie prowadzi galerię Humberta 3 przy Wydziale Grafiki ASP w Krakowie. Zajmuje się również sztuką witrażową.

(za: http://www.opengallery.szczecin.pl/artysci/marta-bozyk/, 2016)

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge