Tematyka aktu w twórczości Marka Basiula

Marek Basiul, Danae albo moja słodka E..., 1997, linoryt tłoczony, 14,5x15cm, (źródło: Marek Basiul, Linoryty, katalog wystawy towarzyszącej 13. Międzynarodowemu Triennale Małe Formy Grafiki, Polska – Łódź’08, oprac. pod red. M. Dzięgielwskiej, Miejska Galeria Sztuki w Łodzi i Autorzy, Łódź 2008.)

Marek Basiul, Danae albo moja słodka E…, 1997, linoryt tłoczony, 14,5x15cm, (źródło: Marek Basiul, Linoryty, katalog wystawy towarzyszącej 13. Międzynarodowemu Triennale Małe Formy Grafiki, Polska – Łódź’08, oprac. pod red. M. Dzięgielwskiej, Miejska Galeria Sztuki w Łodzi i Autorzy, Łódź 2008.)

Tworzy zarówno miniatury graficzne, tak jak „Gdy się kończy dzień” (1992) – w rozmiarze 10x8cm, jak i grafiki średnio i wielkoformatowe, jak „Judyta” (2007) – w rozmiarze 49,5 x 69,5cm. Małe formy graficzne zachwycają precyzją wykonania, kompozycją oraz oryginalnymi rozwiązaniami formalnymi, a zarazem prostotą i pięknem. Natomiast jego duże formy graficzne, często dodatkowo składają się z kilku powielanych motywów, jak cykle „Odbicia” z 2008 roku czy „Facie ad Faciem”, wykonanych w technikach linorytu i druku transferowego; prace wywołujące skojarzenia z abstrakcją. W swoich pracach graficznych często zawiera tematy biblijne i mitologiczne, jak w pracach „Batszeba” (2001), „Danae albo moja słodka E…” (1997) czy „Najdłuższa Noc Holofernesa” (2000).

Już w małych formach graficznych, charakterystycznych dla wczesnej twórczości artysty, mamy przykład pracy z 1997 roku, inspirowanej mitologią grecką, „Danae albo moja słodka E…” Kształt tytułowej dziewczyny, oglądany w tej miniaturze graficznej, oddany został równoległym szrafowaniem, mającym zapewne zdradzać Zeusa, który pod postacią złotego deszczu, dostał się do zamkniętej w spiżowej komnacie Danae, córki króla Argos, Arkizjosa. W specyficznym modelunku postaci kobiecej, należy odczytywać motyw zapładniania dziewczyny przez Boską wodę, co weryfikuje ciemnego tonu płynąca linia, nasuwająca na myśl „drogę życia”, zmierzającą  do wnętrza młodej kobiety.

Marek Basiul, Batszeba, 2008, linoryt, 49,5x70cm, (źródło: http://www.triennial.cracow.pl/nl_arch/0609PL.htm)

Marek Basiul, Batszeba, 2008, linoryt, 49,5x70cm,
(źródło: http://www.triennial.cracow.pl/nl_arch/0609PL.htm)

Dynamiczna forma figury, obrazuje odbywanie stosunku seksualnego. Statyczne, nieokreślone, o geometrycznej strukturze tło. ma nie odciągać uwagi od postaci, jednakże może przyciągać część oglądających nie tylko matematycznym pięknem, lecz również reliefowym drukiem. To dzieło, stworzone w technice linorytu tłoczonego, ma rozmiary 14,5x15cm.
„Batszeba” z 2008 roku, powstała z większych rozmiarów matrycy linorytniczej,  49,5x70cm. W tej graficznej inscenizacji, korzystającej z biblijnej treści, w widocznych w tle nogach mężczyzny dopatrywać się należy martwego męża Batszeby. Postać kobiety z wyeksponowanymi nagimi plecami i pośladkami, nadaje mocny kontekst seksualny, który może być zarazem odbierany jako wyjaśnienie powodów, z których zginął Uriasz. Monotonnie ułożone punkty i ogólny ciemny ton tła, nakazują koncentrację na atrakcyjnie zobrazowanej, żonie zabitego człowieka.

Marek Basiul, Zuzanna, 2005, linoryt, 49,5x69cm, (źródło: http://www.xylon-international.org/en/xylon14/catalogue/xylon14_012.shtml)

Marek Basiul, Zuzanna, 2005, linoryt, 49,5x69cm, (źródło: http://www.xylon-international.org/en/xylon14/catalogue/xylon14_012.shtml)

 

„Zuzanna” (2005), linoryt w rozmiarze 49,5x69cm, zalicza się już do grafik średnio i wielkoformatowych w twórczości Marka Basiula. Figurę, nawiązującą do postaci biblijnej, znanej z „Księgi Dawida”, wypełnił grafik w miejscu pleców, liniami prowadzonymi w kierunkach horyzontalnych i wertykalnych, tworzącymi coś w rodzaju wzoru w kratę, powszechnie znanego z odzieży. Takie modelowanie kształtu pleców i zasłanianie ich nagości, ujmuje w sobie wymowę niewinności i cnotliwości bohaterki biblijnej księgi, posądzanej o cudzołóstwo. Zapewnia nas o tym forma ciała, w której budowie pominął Basiul piersi, a pupę zasłonił czernią farby drukarskiej oraz umieścił kompozycyjnie na granicy kadru. Nierównomiernie tym razem ułożonymi punktami, znanymi z poprzednio omawianych grafik, poświadcza autor, iż nie wszystko musi być tak oczywiste w codziennych sytuacjach życiowych.
„Judyta”, bohaterka deuterokanonicznej Księgi Judyty Starego Testamentu z II w. p.n.e., poprzez rękę ukrywaną w jednej z płaszczyzn grafiki oraz dłoń z czarnymi pazurami i jej piękne ciało, jawi się nam jako kobieta o dwóch, zupełnie różnych charakterach.

Marek Basiul, Leżąca nieznajoma, 2005, linoryt, 49,5x66,5cm, (źródło: http://polishprintmaking.com/galeria/p_2)

Marek Basiul, Leżąca nieznajoma, 2005, linoryt, 49,5×66,5cm,
(źródło: http://polishprintmaking.com/galeria/p_2)

„Leżąca nieznajoma” (2005), obraz tematycznie będący poza naświetleniem mitologicznym czy biblijnym, jest kwintesencją kobiecego ciała, ubranego w pończochy, które stanowią dla autora sposobność do ukazania przeciwieństw bieli i czerni, czyli ciemnej tkaniny oraz jasnego, zbliżającego się do bieli ciała dziewczyny. Ograniczana ujęciem kompozycja grafiki może mówić o fragmencie większej, wymyślonej rzeczywistości, niewidocznej poza kadrem graficznym, a do własnej interpretacji.
Osobny rodzaj grafik stanowi cykl „Facie ad faciem”, wykonywany w technice linorytu oraz druku transferowego. Artysta wykorzystuje matryce z poprzednich swoich prac, z których tworzy interesujące formalnie kompozycje na podobieństwo szczególnej abstrakcji. W opisywanym cyklu twórca wyciąga ponownie klisze „Judyty”, „Zuzanny” czy „Batszeby”, które złożone w czworo „twarzą w twarz”, odbijane od siebie lustrzanie, tworzą często całkowicie nowe formy, utworzone ze wzajemnego połączenia tychże obrazów. Zafascynowany nowymi możliwościami Marek Basiul sporządza kilkanaście prac cyklu „Facie ad faciem”.

Autor: Sebastian Skowroński*

 

*Tekst na temat twórczości Marka Basiula jest fragmentem pracy pisemnej Sebastiana Skowrońskiego „Akt w polskim druku wypukłym po II wojnie światowej”, złożonej w Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi w 2011 roku, jako jeden z elementów dyplomu na kierunku Grafika o specjalności Grafika Artystyczna.

 

 

Artyści

MAREK BASIUL

Urodził się w 1961 roku w Giżycku. Uzyskał dyplom z wyróżnieniem w 1987 roku w pracowni wypukłodruku pod kierunkiem prof. Ryszarda Krzywki, na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od 1987 roku zajmuje się pracą twórczą i dydaktyczną na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu. Jest autorem kilkunastu wystaw indywidualnych, brał udział w ponad 100 międzynarodowych i ogólnopolskich wystawach grafiki w kraju i zagranicą, m.in. w Pradze (2007), Wiedniu (2007), Lahti (2004).

Otrzymał wiele nagród i wyróżnień, w tym: w 2004 roku Nagroda Regulaminowa na VII Międzynarodowym  Triennale Sztuki Majdanek 2004, w Lublinie; w 2005 roku Medal Honorowy na 12.Międzynarodowym Triennale Małe Formy Grafiki, w Łodzi; w 2006 roku Nagroda Regulaminowa  na Międzynarodowym Triennale Grafiki, w Krakowie; w 2007 roku Grand Prix na IX Quadriennale Drzeworytu i Linorytu Polskiego, w Olsztynie oraz w 2009 roku I nagroda na Międzynarodowym Biennale Wschodni Salon Sztuki, w Lublinie.

Twórczość Basiula skupiona jest wokół linorytu. W katalogu do wystawy towarzyszącej 13.Międzynarodowemu Triennale Małe Formy Grafiki, Polska – Łódz’08, Marek Basiul pisał: „Podstawowym materiałem stanowiącym podłoże dla techniki graficznej, którą się zajmuję jest linoleum lub płyta z tworzywa sztucznego (polistyren wysokoudarowy). Moje klisze to najczęściej zwykła wykładzina podłogowa PCV. Na jej powierzchni powstaje zarys koncepcji – rysunek, który stanowi ramy dla dalszego, ideowego i narzędziowego postępowania. Moim założeniem jest prostota formy i oszczędność wypowiedzi. Ograniczam się do typowego dla druku wypukłego środka graficznego, jakim jest szrafirunek oraz do zgeometryzowanej struktury rastra, której jednostkę modularną stanowi koło. Posługuję się przy tym prostym narzędziami. Należy do nich u-kształtny wybierak, dłuto sztorcowe lub puste w kształcie litery v i trójkątne ostrze własnego pomysłu przypominające grot strzały, służące do rozwiercania powierzchni kliszy. Poza tym używam jeszcze szydła (do punktowania siatki rastra), wierteł zwykłych i dentystycznych, wiertarki i rękawa protetycznego (wiertarka z giętki wałkiem). Staram się, aby narzędzie pozostawiało typowy dla siebie ślad, określający jednocześnie jak najlepiej charakter techniki”.

(za: Marek Basiul, Linoryty, katalog wystawy towarzyszącej 13. Międzynarodowemu Triennale Małe Formy Grafiki, Polska – Łódź’08, oprac. pod red. M. Dzięgielewskiej, Miejska Galeria Sztuki w Łodzi i Autorzy, Łódź 2008.)

 

 

Źródła ilustracji prac Marka Basiula:

http://kultura.lublin.eu/wydarzenia,0,12173,Wystawa_grafiki_Marka_Basiula.html? locale=pl_PL (dostęp, 2011)
http://polishprintmaking.com/galeria/p_2 (dostęp, 2011)
http://sklep.ryneksztuki.eu/index.php?cPath=23_25 (dostęp, 2017)
http://www.slawno.pl/499-informacja-20722.htm (dostęp, 2017)
http://www.triennial.cracow.pl/nl_arch/0609PL.htm (dostęp, 2011)
http://www.xylon-international.org/en/xylon14/catalogue/xylon14_012.shtml (dostęp, 2011)
Marek Basiul, Linoryty, katalog wystawy towarzyszącej 13. Międzynarodowemu Triennale Małe Formy Grafiki, Polska – Łódź’08, oprac. pod red. M. Dzięgielwskiej, Miejska Galeria Sztuki w Łodzi i Autorzy, Łódź 2008.

 

 

Galeria wybranych prac Marka Basiula

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge