Janusz Akermann

Janusz Akermann, Moi Ludzie Ponad Wszystko, 1987, (źródło: skan książki - Janusz  Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003.

Janusz Akermann, Moi Ludzie Ponad Wszystko, 1987, (źródło: skan książki – Janusz  Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003.

Twórczość Janusza Akermanna, w kontekście grafiki warsztatowej, wiąże się z technikami druku wypukłego i linorytu, w szczególności linorytu kolorowego. Dynamiczna sztuka tego artysty wywodzi się ze wzmożonej ekspresji lat osiemdziesiątych, okresu, w którym to zaczynał pracę artystyczną. Akermann przez niektórych krytyków przyporządkowany jest do nowych dzikich. Jest zainteresowany zarówno ekspresją formy, jak ekspresją treści i najbardziej ekspresyjnymi stanami psychiki ludzkiej; stąd też artystę zajmuje głównie człowiek, a jego sztuka ma charakter figuratywny. W kontekście ludzkich zachowań notuje własne emocje; własne przeżycia, reakcje świadome i podświadome wpisuje plamami barw, różnicowanymi liniami, zadrapaniami w schematycznie powielanych, powiększanych ludzkich twarzy i sylwetek. Doznania emocjonalne artysty znajdujemy już we wczesnych grafikach z 1984 roku, jak „Wielka libacja”, „Akt w matni”, „Diabelskie sztuczki”, „Wody opadły”, czy „Tańczące panienki”. W tym czasie artysta wprowadził kolor do swoich prac, który początkowo funkcjonuje zupełnie samoistnie, albowiem plamy barw nie pokrywają się z warstwą rysunkową, nakreślaną dynamicznymi, „ostrymi, czarnymi kreskami” (za: Janusz  Akermann, Linoryt 1982–2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003, s. 4.). Barwa często wprowadza elementdekoracyjności, jak w Matce narodów czy Sądzie ostatecznym, w których to pracach na tło składają się różnokolorowe, wirujące kręgi. Od około 1986, 1987 roku „artysta wiąże kolor z kreską; zaczyna używać go w charakterystyczny, „neonowy sposób”, który cechuje jego prace do tej pory” (za: Janusz  Akermann, Linoryt 1982–2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003, s. 4.).

Janusz Akermann, U ginekologa (wersja kolorowa), 1990 (źródło: skan książki - Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

Janusz Akermann, U ginekologa (wersja kolorowa), 1990 (źródło: skan książki – Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

Janusz Akermann, U ginekologa (wersja czarno-biała), 1990 (źródło: skan książki - Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

Janusz Akermann, U ginekologa (wersja czarno-biała), 1990 (źródło: skan książki – Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

 

Kolor staje się najważniejszym środkiem wyrazu Akermanna, zmienia często wymowę pracy do tego stopnia, że twórca odbija w kolorze swoje prace, bywa, że pod innym tytułem, tak jak czarno-biała grafika z 1987 roku „U ginekologa”. Często także akcentuje kolorem różne części danego obrazu, który drukuje w innych wersjach kolorystycznych, jak „Przenikliwe oczy” (1987) czy „Akt moich snów” (1997). Artysta wykorzystując właściwości barw, tworzy cykl wyjątkowych grafik, w których strukturę buduje za pomocą różnokolorowych kropek – czyniących materię tych prac pulsującą barwnym rytmem. Wyśmienitym tego przykładem jest „Akt z moich snów” (1997).

Następnie ulega zmianie treść, w niektórych grafikach Akermanna pojawiają się tematy klasyczne, jak „Akt z krajobrazem” (1996), „Akt z martwą” (1998), „Martwa natura z kwiatami” (2000) czy „Krajobraz z maską z Wenecji” (2001). Jednakże twórczość Janusza Akermanna zmienia się w niewielkim wymiarze, a „Jego celem ciągle pozostaje wyrażanie w akcie tworzenia swoich emocji, głęboko osobistych reakcji na świat zewnętrzny, na równie skrajne emocje drugiego człowieka” (za: Janusz  Akermann, Linoryt 1982–2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003, s. 5.).

Janusz Akermann, To i Tamto, 1990 (źródło: skan książki - Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

Janusz Akermann, To i Tamto, 1990 (źródło: skan książki – Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

 

Nagości Janusza Akermanna
Twórczość Akermanna, której najważniejszy składnik stanowią emocje, powiązana jest silnie z człowiekiem wraz z jego popędami sterującymi zachowaniami, a więc z fizjologią czy seksualnością. Celem jego działań twórczych, jest uzyskiwanie silnych przeżyć i doznań emocjonalnych w chwili kreacji oraz ich ukazanie za pomocą medium graficznego, dokładnie matrycy linorytniczej. W tym sensie linoleum obrabiane dłutami linorytniczymi, wydaje się być idealnym materiałem do zrealizowania wspomnianych założeń, bowiem prace artysty wydają się tworzone bezpośrednio na matrycy, z użyciem dużej energii, w ferworze jakby zmagania się z materią, charakterystycznego dla impulsywnego, żywiołowego tworzenia. Efekty tych działań artysty są zwielokrotniane za sprawą specyfiki technik druku wypukłego, jak chociażby przez cięcie narzędziem białą kreską na czarnym tle czy możliwość zastosowania narzędzi tnących, od różnych kształtów dłut linorytniczych do prostych nożyków.

Janusz Akermann, Akt Na Tle Martwej Natury z I Roku (nr 1), 2000 (źródło: skan książki - Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

Janusz Akermann, Akt Na Tle Martwej Natury z I Roku (nr 1), 2000 (źródło: skan książki – Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

Janusz Akermann, Akt Na Kocyku II, 1986 (źródło: skan książki - Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

Janusz Akermann, Akt Na Kocyku II, 1986 (źródło: skan książki – Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

 

Janusz Akermann, w swojej pracy artystycznej wydobywającej emocje na światło dzienne, potrzebuje silnych inspiracji, generujących te wrażenia, a tych dostarczają mu ludzie z swymi zachowaniami i emocjami, jakie nimi kierują, nawet tymi najbardziej intymnymi. W jego pracach jest więc zatem silnie obecna nagość i związane z nią sytuacje, jako ta część emocji człowieka po częstokroć skrywana a niezwykle ważna w codziennym życiu. Nagości, zarówno kobiety jak i mężczyzny, są zepsute niedbałą formą sylwetek ludzkich, które „przypominają modele ludzi obdartych ze skóry” (za: Janusz  Akermann, Linoryt 1982–2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003, s. 3.), jak np. w pracy „Znak dla Ciebie” (1987). W niektórych kompozycjach graficznych, formy postaci nierzadko nakazują zastanowić się, czy oglądamy mężczyznę czy kobietę, tak jak w obrazie „Laszka wielocycata” (2002). Nagość jest popsuta brzydkimi buziami, jak w „Akcie na tle Martwej Natury z I Roku (nr2)” z 2000 roku, których „gęste pasma ostrych kresek budujących mapy ich twarzy nie przedstawiają cech fizycznej anatomii” (za: Janusz  Akermann, Linoryt 1982–2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003, s. 3.) i przywodzą na myśl karykaturalne twarze.

Artysta przedstawia w linorycie swoje figury tak, jak gdyby były to bardzo szybkie studyjne szkice rysunkowe, mające na celu wydobycie formy, ukazanie wrażenia i spontaniczności w akcie tworzenia, z umniejszeniem istoty właściwych proporcji, nadto powiększanych postaci i ich twarzy. Nośnikiem jego emocji jest bowiem linia, intensywnie kształtowana, prowadzona dynamicznie i różnicująca powierzchnię, tworzona „poprzez niezwykle bogate zróżnicowanie cięć, pewną – zamierzoną – szkicowość wykonania, otwartą kompozycję” (za: Janusz  Akermann, Linoryt 1982–2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003, s. 4.) i intensyfikowana barwą – „Kolorowe kreski, linie wypełnione fioletami, żółcieniami, różami i błękitami” (za: Janusz  Akermann, Linoryt 1982–2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003, s. 4.).

Janusz Akermann, Toaleta, 1987 (źródło: skan książki - Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

Janusz Akermann, Toaleta, 1987 (źródło: skan książki – Janusz Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe, Janusz Akermann, Tczew 2003.)

 

Dlatego nagość Akermanna najczęściej nie ma nic wspólnego z powszechnie pojmowanym pięknem, zaś artysta tworzy tak, aby jego prace różniły się od innych, zwracały uwagę intensywnością przedstawienia i dynamizmem; mają szokować po prostu, tak jak to czyni „Toaleta” (1987). Wprawdzie znajdująca się w tle tej grafiki forma kobiety, pomimo zdeformowanego, przedstawionego nieproporcjonalnie ciała, zachwyca oryginalną pozą i obłą twarzą, to jednak zasadnicza postać w tej pracy, może wzbudzać swym wielkim „zadem” wprost skrajnie odmienne wrażenie, którego mocny akcent wskazuje na seksualną treść przedstawienia. Tak śmiałą inscenizację graficzną jest się bowiem zmuszonym tłumaczyć jednoznacznie, bez pardonu i jakichkolwiek konwenansów, jako odniesienie do seksualnych popędów człowieka, wyrażonych wizjami masturbującego się mężczyzny i zaspokajającej się kobiety.

Autor: Sebastian Skowroński*

 

*Tekst na temat twórczości Janusza Akermanna jest fragmentem pracy pisemnej Sebastiana Skowrońskiego „Akt w polskim druku wypukłym po II wojnie światowej”, złożonej w Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi w 2011 roku, jako jeden z elementów dyplomu na kierunku Grafika o specjalności Grafika Artystyczna.

 

 

Artyści

JANUSZ AKERMANN

Akermann studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku (obecnie Akademia Sztuk Pięknych), na Wydziale Malarstwa, Grafiki i Rzeźby (1981-1985), uzyskując dyplom z malarstwa w pracowni prof. Kazimierza Śramkiewicza. Aneks do dyplomu realizował z grafiki (linoryt barwny) w pracowni prof. Czesława Tumielewicza. Po ukończeniu studiów podjął pracę pedagogiczną na macierzystej uczelni. W 2006 roku otrzymał tytuł profesora. W tym samym roku został uhonorowany Nagrodą Rektora ASP „za wyjątkową intensywność artystycznej kreacji i pedagogicznej samorealizacji”. Pełnił funkcję dziekana Wydziału Grafiki w kadencji 2008-2012 oraz 2012-2016. Obecnie kontynuuje pracę na Wydziale Grafiki, gdzie w Katedrze Grafiki Artystycznej prowadzi Pracownię Linorytu.
Od 1985 roku artysta uczestniczy w licznych wystawach i konkursach w Polsce i za granicą, prezentując malarstwo i grafikę. Swoją twórczość, w różnych odsłonach, przedstawiał także na wielu wystawach indywidualnych. Jest laureatem prestiżowych nagród i wyróżnień, spośród których na podkreślenie zasługuje nagroda za grafikę na Ogólnopolskiej Wystawie Młodej Plastyki w warszawskim Arsenale (1988). Niemniej istotne są sukcesy artysty na przeglądach graficznych, m.in. wyróżnienie honorowe w VI Ogólnopolskim Konkursie Graficznym im. Józefa Gielniaka (Muzeum Okręgowe w Jeleniej Górze, 1987), III nagroda na I Triennale Grafiki Krajów Nadbałtyckich (Gdańsk, 1992), a z późniejszych: wyróżnienie honorowe na Międzynarodowym Triennale Grafiki (Kraków, 2006) i nagroda na VI Triennale Grafiki Polskiej (Katowice, 2006).

(za: http://www.artinfo.pl/artysta/janusz-akermann, dn. 03.03.2017.)

 

 

Dopisek

Ilustracje prac Janusza Akermanna, pochodzą z książek:

Janusz  Akermann, Linoryt 1982-2002, oprac. zbiorowe,  Janusz Akermann, Tczew 2003.

Janusz Akermann, Malarstwo, grafika, oprac. pod red. L. Jaranowskiej, Państwowa Galeria Sztuki w Łodzi, Łódź 1994.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge